Gözde arpacık: neden çıkar, nasıl geçer?

Arpacık nedir? Dış ve iç arpacık

Göz kapağında gözü nemli tutan küçük yağ bezleri bulunur. Bu bezlerden birinin ağzı tıkanıp iltihaplanınca arpacık oluşur.

• Dış arpacık: kirpik dibindeki bezlerde oluşur. Kapak kenarında, sivilceye benzeyen, ucu sarılaşabilen bir şişliktir.
• İç arpacık: kapağın içindeki Meibom bezlerinde oluşur. Daha derinde olduğu için dışarıdan daha az görünür, ama daha ağrılı olabilir ve geçmesi daha uzun sürer.

Arpacık neden çıkar?

Arpacığın doğrudan nedeni bakteri, çoğunlukla stafilokoktur. Çıkmasını kolaylaştıran durumlar:

• Kirpik diplerinde kepeklenme ve iltihap (blefarit)
• Gözleri yıkanmamış elle ovuşturmak
• Gece makyajı temizlememek, eski ya da paylaşılan makyaj ürünleri
• Kontakt lensi temiz olmayan elle takmak
• Yağlı cilt, rozasea, şeker hastalığı
• Uykusuzluk ve yoğun stres

Gözümde arpacık çıktı, ne yapmalıyım?

1. Sıcak kompres: temiz bir bezi ılık suyla ıslatıp kapalı gözün üzerine 10 dakika koyun. Günde 3–4 kez tekrarlayın. Sıcaklık tıkalı bezin açılmasına yardım eder.
2. Hafif masaj: kompresten sonra parmağınızla kapak kenarına doğru çok hafif masaj yapın.
3. Kapak temizliği: kirpik diplerini günde 1–2 kez ılık suyla ya da hekiminizin önerdiği kapak temizleme ürünüyle temizleyin.
4. Makyaja ve lense ara verin: arpacık geçene kadar göz makyajı yapmayın, lens yerine gözlük kullanın.
5. Sıkmayın, patlatmayın: sıkmak iltihabı kapağın derinine yayabilir.

Antibiyotikli damla ya da merhem gerekip gerekmediğine muayeneden sonra hekim karar verir. Başkasının ilacını ya da evdeki eski damlayı kullanmayın.

Arpacık kaç günde geçer?

Dış arpacık sıcak kompresle genellikle birkaç gün içinde açılır ve 1 haftada iyileşir. İç arpacık 2–3 hafta sürebilir. Bir hafta düzenli kompres yapıldığı hâlde küçülmeyen arpacık muayene edilmelidir.

Arpacık ile şalazyon aynı şey mi?

Hayır. Arpacık ani başlar, ağrılı ve kızarıktır. Şalazyon ise Meibom bezinin tıkanmasıyla oluşan, ağrısız, sert bir şişliktir ve haftalarca sürebilir. İç arpacık iyileşirken geride şalazyon bırakabilir.

Ne zaman hekime gitmeliyim?

Bir haftada küçülmeyen şişlik, görmede bulanıklık ya da göz ağrısı, şişliğin tüm kapağa, yanağa ya da alına yayılması, ateş, gözü oynatırken ağrı ya da çift görme varsa; küçük çocuklarda arpacıkta ve aynı yerde tekrar tekrar çıkan şişlikte beklemeden bir göz hekimine görünün.

Aynı yerde tekrarlayan ya da kirpik kaybıyla birlikte görülen şişliklerde, özellikle ileri yaşta, dokunun incelenmesi (biyopsi) gerekebilir. Bunun nedeni, nadir de olsa bazı kapak tümörlerinin arpacık ya da şalazyonu taklit edebilmesidir.

Arpacık neden tekrar eder, nasıl önlenir?

Sık arpacık çıkan kişilerde çoğu zaman altında kirpik dibi iltihabı (blefarit) ya da yağ bezlerinin çalışma bozukluğu vardır. Önlemek için:

• Kirpik diplerini her akşam temizleyin.
• Makyajı yatmadan önce mutlaka çıkarın, ürünleri paylaşmayın, 3–6 ayda bir yenileyin.
• Gözlerinizi yıkanmamış elle ovuşturmayın.
• Lens kullanıyorsanız hijyen kurallarına uyun.
• Sık tekrarlıyorsa şeker hastalığı ve cilt sorunları açısından da değerlendirilin.

Doğru bilinen yanlışlar

• "Arpacık birine kötü bakmaktan çıkar." Yanlış. Arpacığın nedeni bakteri ve tıkanan yağ bezidir.
• "Altın yüzükle ovmak arpacığı geçirir." Yanlış. Ovmak tahrişi ve bakteri bulaşını artırır. İşe yarayan yüzüğün ısısı olabilir; bunu temiz bir sıcak kompres güvenle sağlar.
• "Arpacığı sıkıp patlatırsan çabuk geçer." Yanlış. Sıkmak iltihabı kapağa yayabilir.
• "Arpacık göz nezlesi gibi bulaşıcıdır." Arpacık kişiden kişiye kolayca geçmez. Yine de havlu ve makyaj ürünleri paylaşılmamalıdır.

Ayrıntılı bilgi: Göz iltihapları · Göz ovuşturmak zararlı mı? · Kontakt lensler · Göz kapağı anatomisi